Kimin Dönüşümü, Kimin Maliyeti? İklim, Enerji ve Adil Bölüşüm

Bu oturum, dönüşümün bedelini ve faydasını iklim, enerji ve bölüşüm ekseninde ele almaktadır.

Enerji güvenliği ile iklim hedefleri arasındaki gerilim, bugün yatırım kararlarının en çetin ödünleşimlerinden biridir. Jeopolitik riskler ülkeleri enerji arzını güvenceye almaya yöneltirken, iklim taahhütleri düşük karbonlu yatırımların hızlandırılmasını gerektirmektedir. Bu iki hedefin aynı anda gerçekleştirilmesi, büyük ölçekli ve uzun vadeli bir finansman ihtiyacı doğurmaktadır.

Bu finansmanın kim tarafından sağlanacağı ve dönüşümün faydalarından kimin yararlanacağı ise açık bir sorudur. Sermayeye erişimi pahalı olan ekonomiler, iklim riskinden en çok etkilenen ekonomiler arasında yer alabilmektedir. Bu durum, yeşil dönüşümün mevcut eşitsizlikleri azaltmak yerine derinleştirme riskini taşımaktadır. Öte yandan doğru tasarlanmış politikalarla yeşil dönüşüm, yeni yatırım ve istihdam alanları yaratan bir büyüme kaynağı haline de gelebilir.

Dönüşümün bir diğer boyutu, mevcut fiziki sermaye stokunun kendisidir. Enerji santralleri, sanayi tesisleri ve ulaşım altyapısı onlarca yıl kullanılmak üzere kurulur ve ekonomiyi karbon yoğun bir yapıya kilitleyebilir. İklim politikaları sıkılaştıkça bu varlıkların bir kısmı ekonomik ömrünü doldurmadan değer kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Aşırı iklim değişikliği olayları ise fiziki sermayeyi doğrudan tehdit etmektedir. Bu nedenle yeni yatırımların hem düşük karbonlu hem de iklim şoklarına dayanıklı olacak biçimde tasarlanması gerekmektedir. Ancak yatırımcının hesabı ile toplumun hesabı her zaman örtüşmez. Karbon salımı ve doğal sermaye kaybı gibi maliyetler çoğu zaman özel hesaba dâhil edilmediği için dönüşümün faydaları da eşit dağılmamaktadır. Dolayısıyla piyasa, kendi başına yeterli düzeyde düşük karbonlu yatırımı ve adil bir bölüşümü garanti edememektedir. Oturum, doğal sermayenin korunmasını ve dönüşümün adil bölüşümünü yatırım denkleminin dışsal bir unsuru olarak değil, ayrılmaz bir parçası olarak ele almaktadır.

Oturumda şu konuların tartışılması öngörülmektedir:

• Enerji güvenliği ile iklim hedefleri arasındaki ödünleşim
• Fiziki sermaye ile çevre ilişkisi: Karbon yoğun sermaye stoku, atıl varlık riski ve altyapının iklim dayanıklılığı
• Dönüşümün yatırım açığı ve finansman kaynakları
• Yeşil dönüşümün ülkeler ve toplum kesimleri arasındaki bölüşümü
• Ekolojik sınırlar içinde değer yaratmak ve doğal sermayenin yükselişi